Redigerer Polsk (avsnitt)

==Grammatikk==
Polsk er et bøyningsspråk og har beholdt det gammelslaviske kasussystemet med syv [[kasus]] for [[substantiv]]er, [[pronomen]]er og [[adjektiv]]er, som finnes i to tall (entall og flertall): 

* [[nominativ]] (''mianownik'')
* [[genitiv]] (''dopełniacz'')
* [[dativ]] (''celownik'')
* [[akkusativ]] (''biernik'')
* instrumentalis (''narzędnik'')
* lokativ (''miejscownik'')
* [[vokativ]] (''wołacz'')

Av den grunn er ordstillingen svært fri, da ordenes relasjoner inngår i bøyningene. Subjektet og objektet kan derfor komme både før og etter verbalet, eller forsvinne dersom de kan forstås ut fra konteksten. Ordstillingen har imidlertid betydning for setningstrykket, og vil på denne måten skape betydningsnyanser. Følgende setninger betyr mer eller mindre ”Katten spiser fisk”, skjønt ulike nyanser trykklegges som følge av forskjellig ordstilling:

*Kot je rybę – katten spiser fisk  
*Kot rybę je – katten fisken spiser  
*Rybę je kot – fisken blir spist av katten
*Rybę kot je – fisken katten spiser 
*Je rybę kot – spises fisken av katten
*Je kot rybę – spiser katten fisken  

Alle disse setningene kan sies å være riktig på polsk, skjønt det er de fire første som høres mest naturlig ut. De to siste bør brukes kun for å legge spesielt trykk, hvis i det hele tatt.

===Verb===
Aspekt er en grammatisk kategori av verbet, og så å si alle polske verb har to former – en imperfektiv (''aspekt niedokonany'') og en perfektiv (''aspekt dokonany''). Noen få verb har to imperfektivformer. Det perfektive verbet er oftest et imperfektivt verb med et prefiks (''robić'' – ''zrobić'' (å gjøre)), et suffiks (''kichać'' – ''kichnąć'' (å nyse)) eller en stammeforandring (''oddychać ''- ''odetchnąć'' (å puste)). 

De polske verbene (både imperfektive og perfektive) har former i tre genera verbi (diateser):

* aktiv (''strona czynna'')
* passiv (''strona bierna'')
* refleksiv (''strona zwrotna'') 

Diatesene i det polske verbalsystemet deles videre inn i tre [[Grammatisk modus|modi]]:

* [[indikativ]] (''tryb oznajmujący'')
** [[presens|nåtid]] (''czas teraźniejszy'' – kun for imperfektiv form)
** [[preteritum|fortid]] (''czas przeszły'' – både for imperfektiv og perfektiv form)
** [[futurum|fremtid]] (''czas przyszły'')
*** sammensatt fremtid I (''czas przyszły złożony I'' – kun for imperfektiv form)
*** sammensatt fremtid II (''czas przyszły złożony II'' – kun for imperfektiv form)
*** enkel fremtid (''czas przyszły prosty'' – kun for perfektiv form) 
* kondisjonalis (''tryb przypuszczający'')
** kondisjonalis I (''tryb przypuszczający I'')
** kondisjonalis II (''tryb przypuszczający II'')
* imperativ (''tryb rozkazujący'')

Kondisjonalis og imperativ brukes både for verbets imperfektive og perfektive former, mens tilgjengeligheten av [[indikativ]]ens tidsformer avhenger av verbets aspektform, som følge av aspektenes grammatiske betydning. Verbenes imperfektive form har både [[presens|nåtid]], [[preteritum|fortid]] og [[futurum|fremtid]] (sammensatt fremtid). Den sammensatte fremtiden finnes i to former som er fullstendig synonyme. Verbenes perfektive form har derimot kun fortid og fremtid (enkel fremtid). Begrepene sammensatt og enkel gjenspeiler her formdannelsen. Hvis man tar verbets aspekt i betraktning, kan man på polsk skille mellom fem (og ikke tre) tider.

Gammelpolsk hadde i tillegg tre andre tider – [[aorist]], imperfektum og pluskvamperfektum. I moderne polsk er det derimot kun det såkalte slaviske perfektum som brukes i vanlig tale. Fortidsendelsene er bevegelige og kan overføres til et vilkårlig ord i setningen, vanligvis ordet setningstrykket ligger på:

Dawno nie byli'''śmy''' w Gdańsku<br /> 
Dawno'''śmy''' nie byli w Gdańsku<br />
W Gdańsku '''żeśmy''' dawno nie byli<br />
(Det er lenge siden vi har vært i Gdańsk >> ''dawno'' (lenge siden) ''nie byliśmy'' (vi var ikke) ''w Gdańsku'' (i Gdańsk))

[[Verb]] bøyes i henhold til person og tall i alle [[Grammatisk modus|modi]] og genera verbi, og personlige [[pronomen]]er brukes derfor kun i spesielle tilfeller, da de ellers er overflødige. Verbene bøyes også i henhold til kjønn, med unntak av (aktiv og refleksiv) nåtid og enkel fremtid samt imperativ. I passiv bøyes derimot også disse i henhold til kjønn.

Det polske verbalsystemet har også et velutbygd upersonlig verbsystem, som grunnet sin funksjon finnes kun i aktiv, hvor det representeres fullstendig av både perfektive og imperfektive verb i [[indikativ]], kondisjonalis og imperativ. 

Andre verbformer omfatter [[infinitiv]] (''bezokolicznik''), infinitiv kondisjonalis (''forma przypuszczająca bezokolicznika''), upersonlig form (''bezosobnik'') og [[verbalsubstantiv]] (''odsłownik''), skjønt den sistnevnte regnes ikke som en form av verbet på polsk (i motsetning til for eksempel latin). I tillegg kan man skille mellom 7 partisipper:

* ''Imiesłów przymiotnikowy czynny'' (adjektivisk aktivt partisipp)
* ''Imiesłów przymiotnikowy bierny niedokonany'' (adjektivisk passivt imperfektivt partisipp)
* ''Imiesłów przymiotnikowy bierny dokonany'' (adjektivisk passivt perfektivt partisipp)
* ''Imiesłów przysłówkowy współczesny'' (presens gerundium)
* ''Imiesłów przysłówkowy uprzedni'' (preteritum gerundium)
* ''Imiesłów przymiotnikowy przeszły niedokonany'' (imperfektivt fortidspartisipp)
* ''Imiesłów przymiotnikowy przeszły dokonany'' (perfektivt fortidspartisipp)

===Genussystem===
Polsk har et komplisert genussystem med fem kjønn (personlig [[maskulinum]] (''rodzaj męskoosobowy''), levende maskulinum (''rodzaj męskożywotny''), ikke-levende maskulinum (''rodzaj męskorzeczowy''), [[femininum]] (''rodzaj żeński'') og [[neutrum]] (''rodzaj nijaki'')) med grunnlag i prinsippet om samsvar mellom [[adjektiv]] og [[substantiv]]: 

{| class="wikitable"
|-
! rowspan="2" | Genus
! colspan="2" | Eksempel – akkusativ entall
! colspan="2" | Eksempel – nominativ flertall
|-
! Adjektiv
! Substantiv
! Adjektiv
! Substantiv
|-
| Personlig maskulinum
| nowego
| pracownika
| nowi
| pracownicy
|-
| Levende maskulinum
| nowego
| psa
| nowe
| psy
|-
| Ikke-levende maskulinum
| nowy
| stół
| nowe
| stoły
|-
| Femininum
| nową
| szafę
| nowe
| szafy
|-
| Neutrum
| nowe
| krzesło
| nowe
| krzesła
|}

Formene i nominativ entall og deres betydning er:
* ''nowy pracownik'' — ny arbeider
* ''nowy pies'' — ny hund
* ''nowy stół'' – nytt bord
* ''nowa szafa'' — nytt skap
* ''nowe krzesło'' — ny stol
* ''Nowe jabłko'' – nytt eple

Polsk sies å være et av de mest uregelrette språkene, og både deklinasjonen og konjugasjonen følger komplekse mønstre med mange unntak.